Anna Noordmans en Hantje Klazes van Dijk: liefdesbrieven en Abraham Kuyper

Published on: Sep 5, 2022
Written by: Dagmare Houniet

Op 20 april jongstleden werd een doosje van zo’n 30x20x15 cm overgedragen aan de afdeling Protestants Erfgoed. Het bevatte een reeks brieven, geordend op datum, en stukken betreffende de genealogie en levensgeschiedenissen van de familie Noordmans. Anna Noordmans woonde in het Friese Scharnegoutum en haar geliefde, Hantje Klazes van Dijk, ook. Totdat hij zich op 23 september 1884 inschreef als student theologie aan de Vrije Universiteit en in Amsterdam ging wonen in de Van Oldebarneveldstraat nummer 18. Tijdens zijn studie schreven deze geliefden elkaar trouw totdat zij op 18 december 1890 trouwden.

Wat laten hun brieven zien? En wat had Abraham Kuyper, behalve dat Hantje bij hem college liep, met deze twee jonge mensen te maken? Het volgende excerpt uit de brief die Hantje op 17 juni 1886 aan Anna schreef en een stuk in het Nieuwe Amsterdamsche Courant. Algemeen Handelsblad beantwoordt deze vraag.

Mijne lieve Anna!

Je bent tegenwoordig wel gewoon, tweemaal per week bericht te ontvangen; ditmaal is het bericht echter van bizonderen aard en je zult niet licht gissen, wat ik je nu te vertellen heb. Het heeft geen betrekking op de uitslag van een tentamen, want waarschijnlijk zal ik eerst Zaterdag avond tentamen bij Prof. Kuyper hebben daar de Hooggeleerde niet eerder kon.

Niemand doet het examen voor Maandag; Oepke, Jongbloed, De Vries en Hoek zullen ’t dan doen. Dinsdag en Woensdag is er ook nog gelegenheid; ik ben van plan het Woensdag te doen.

Maar ik zal je wel nieuwsgierig gemaakt hebben, om te weten waarom ik voornamelijk dezen brief schrijf. Lees slechts.

Daar Margo en Hida naar Utrecht gaan, zou ik het wel aardig vinden, dat ook jij eens een uitstapje maakte en dan een beetje verder dan gewoonlijk.

Maar daarom namelijk niet alleen, maar ook om je eigen genoegen, van het mijne en […] mijner zusters, wou ik je vragen of je Donderdag met mij naar Leiden woudt, om de vergadering bij te wonen, die door Dr. Kuyper zal geleid worden. Als je Woensdag om 7 uur met den trein uit Sneek vertrekt naar Stavoren ben je kwartier over twaalf al te Amsterdam. Den volgenden dag kunnen we dan naar Leiden gaan en je kunt dan Zaterdag weer met mij naar Friesland reizen, of als je wat langer verlof kunt krijgen een paar dagen later.

Als ik Woensdagmiddag examen doe zou ik natuurlijk graag zoo spoedig mogelijk naar huis gaan, omdat jij daar zeker met mij naar zult verlangen, maar toch zou ik ook graag naar genoemde vergadering gaan en om nu beide genoegens te vereenigen en omdat je mijn zusters, nu toch ook wel eens moet bezoeken, nu de afstand zoo kort is, hebben we dit bedacht.

In een postscriptum refereert Hantje nogmaals aan de examens die een aantal medestudenten pas na de zomervakantie maken, en ondertekent hij met ‘je innigliefhebbende Hantje’.

In het Nieuwe Amsterdamsche Courant. Algemeen Handelsblad van 25 juni 1886, de dag na de vergadering, werd melding gemaakt van de bijeenkomst in Leiden waar Hantje zo graag naartoe wilde gaan. In deze krant is te lezen dat het ging om de jaarvergadering van de Vereeniging voor Hooger Onderwijs op Gereformeerden Grondslag. De krant deed als volgt verslag:

‘De vergadering werd geleid door dr. A. Kuyper en was zeer druk bezocht. Nadat de notulen waren gelezen, het jaarverslag was vastgesteld, en het rapport der commissie tot onderzoek van de rekening over 1885 was uitgebracht, kwamen de benoemingen aan de orde.’

Na periodieke aftreding, werd G.H.L. baron Van Boetzelaer herkozen als bestuurslid als ook de heer C.M.E. van Löben Sels. De krant rondde af met:

‘In de meeting, waarin gisterenmiddag de heer dr. F.L. Rutgers zou optreden, trad dr. A. Kuyper op, daar de heer Rutgers door ongesteldheid verhinderd was de voorgenomen taak te volbrengen.’

En zo geeft één enkele brief een inkijkje in liefde op afstand aan het einde van de negentiende eeuw, en tevens welke rol Kuyper speelde in het leven van de jonge theoloog-in-opleiding en zijn date met zijn geliefde Anna.


Geraadpleegde bronnen: Nieuwe Amsterdamsche Courant Algemeen Handelsblad d.d. 25 juni 1886, (jaargang 59, nummer 17793). Geraadpleegd in Delpher op 21 juli 2022.

https://www.geheugenvandevu.nl/application/files/8516/5659/7255/Database_VU_studenten_2022_Herziene_versie.pdf. Geraadpleegd op 25 juli 2022.

Over deze reeks brieven is ook een boek verschenen van dr. Jan Dirk Wassenaar met de titel Wanneer toch mijn liefste? Anna Noordmans en Hantje van Dijk, een liefdesgeschiedenis in de schaduw van de Doleantie Voor meer informatie zie: https://www.geheugenvandevu.nl/blog/de-vroege-vu-g...


Afbeelding: een van de twee brieven in de collectie op bijzondere wijze ineengevouwen.

OTAP_STATE